Το εσωτερικό παιδί

της Μαρίλης Τοπούζογλου, Ψυχολόγου - Κλινικής Εκφραστικής Ψυχοθεραπεύτριας μέσω τέχνης

 

Σε όλη μας τη ζωή αλληλεπιδρούμε με ανθρώπους γύρω μας, ξεκινώντας από την οικογένειά μας. Μαθαίνουμε ότι μας βλέπουν και ότι υπάρχουμε από τα βλέμματα των γονιών μας. Για να αποκτήσουμε την αίσθηση του «ανήκειν», ψηλαφούμε το πώς μας θέλουν οι γονείς μας, ποιες συμπεριφορές είναι καλές και ποιες όχι. Κάποιοι προσαρμόζουν τον εαυτό τους στις επιθυμίες των γονιών τους, ενώ άλλοι αντιδρούν. 

 

Μπορεί να έχουμε δεχθεί το «μήνυμα» ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί – λεκτικά, συναισθηματικά ή και σωματικά. Κάποιους μας αμέλησαν, άλλους μας επέκριναν ή μας αμφισβήτησαν, μας έθεσαν ανέφικτους στόχους και άλλους μας έπνιξαν στην υπερπροστασία. Πολλές φορές η αγάπη τους είχε όρους: «σε αγαπάω αν...», «είσαι όμορφη αν...» Ενίοτε μας απειλούσαν: «Αν δεν είσαι καλό παιδί, θα φύγω». Όλα αυτά είναι δυνατόν να συμβαίνουν καθημερινά, ενώ οι γονείς νιώθουν ότι κάνουν το καλύτερο δυνατό για τα παιδιά τους, με όλη τους την αγάπη.

 

Όταν λοιπόν ως παιδιά λαμβάνουμε το μήνυμα ότι πρέπει να φερόμαστε με έναν συγκεκριμένο τρόπο για να μας αγαπούν και να ανήκουμε στο οικογενειακό μας σύστημα, υιοθετούμε ένα ρόλο. Έτσι, πολλοί από εμάς αποκοπήκαμε από την ουσία μας, αφού

αυτή δεν ταίριαζε με την οικογένειά μας, και πήραμε βαθιές αποφάσεις. Κάποιοι αποφασίσαμε να μεγαλώσουμε γρήγορα, να γίνουμε υπερβολικά υπεύθυνοι και να θέσουμε πιθανώς πολύ υψηλούς στόχους, που για να τους πετύχουμε περιορίσαμε τις φυσικές, παιδικές μας ανάγκες για παιχνίδι και χαρά. Άλλοι γίναμε υποχωρητικοί, συμβιβαστικοί, λέγοντας πάντα «ναι» χωρίς απαραίτητα να το εννοούμε και παραμερίζοντας το τι πραγματικά θέλαμε.

 

Κάποιοι ταυτιστήκαμε με έναν αρνητικό ρόλο· γίναμε τα μαύρα πρόβατα της οικογένειας, οι επαναστάτες. Λέγοντας πάντα «όχι», εγκλωβιστήκαμε μέσα σ’ αυτό και ζούμε τη ζωή μέσα σε μια αναίτια αντίδραση. Άλλοι πάλι αποσυρθήκαμε σε έναν ρομαντικό, ευφάνταστο κόσμο και γίναμε απόντες από την ίδια μας τη ζωή. Τέλος, κάποιοι ταυτιστήκαμε με τους ρόλους των γονιών μας και γίναμε επικριτικοί ή κατηγορηματικοί απέναντι στον εαυτό μας.

 

Παρότι υιοθετήσαμε αυτούς τους ρόλους με επιτυχία, βιώσαμε και βιώνουμε μεγάλο πόνο, αφού αναγκαστήκαμε να αποκοπούμε από τον εαυτό μας. Βαθιά μέσα μας, το εσωτερικό μας παιδί πληγώθηκε πολύ από αυτή τη «διαπαιδαγώγηση», κυρίως γιατί δεν μας δέχτηκαν και δεν μας αγάπησαν γι’ αυτό που είμαστε. Τα ψυχικά μας τραύματα είναι το πληγωμένο παιδί μέσα μας. Ως ενήλικες συνεχίζουμε και συγκατοικούμε μ’ αυτό το «τραυματισμένο» συναισθηματικά παιδί με τους φόβους, το αίσθημα εγκατάλειψης, την έλλειψη στοργής και αγάπης.

 

Αν το εσωτερικό παιδί παραμείνει πληγωμένο, θα ελέγχει τη ζωή μας δημιουργώντας ξεσπάσματα θυμού, εξαρτητικές συμπεριφορές, εκτός ελέγχου αντιδράσεις, τοξική/προβληματική επικοινωνία με τους γονείς μας, δύσκολες διαπροσωπικές σχέσεις. Σε πολλούς ενήλικες μπορούμε να δούμε το τραυματισμένο εσωτερικό παιδί μέσα από τη συμπεριφορά τους: άνθρωποι που έχουμε προβλήματα με τα όρια, χαμηλή αυτοπεποίθηση ή δυσκολίες στην εγγύτητα, που υιοθετούμε ρόλους θύματος ή καλού παιδιού, ή κρύβουμε τον αληθινό μας εαυτό φορώντας μάσκες, είμαστε ενήλικες με τραυματισμένο εσωτερικό παιδί. Ένα παιδί που ζει και μέσα στο σώμα μας, με τη μορφή εντάσεων στους μυς και στα όργανά μας. Όλα τα συναισθήματα που χρειάστηκε να καταπιέσουμε δημιούργησαν μια μυϊκή πανοπλία στο σώμα μας: οι μύες μας είτε σκλήρυναν και πάγωσαν είτε κατέρρευσαν, για να συγκρατήσουν τον απωθημένο πόνο, το θυμό και την ντροπή της παιδικής μας ηλικίας. Το αποτέλεσμα είναι ποιότητες που είχαμε ως παιδιά να θαφτούν, να ξεχαστούν και να μετατραπούν σε τρόπους συσχέτισης στην τωρινή μας ζωή.

 

Το μικρό παιδί που υπήρξαμε, ζει ακόμα μέσα μας και μας επηρεάζει ως ενήλικες. Είναι το συναισθηματικό και ευαίσθητο κομμάτι μας. Το δημιουργικό, ελεύθερο, αυθόρμητο, γεμάτο ζωή μέρος του εαυτού μας. Με δική μας φροντίδα και με τη βοήθεια ενός ειδικού, με συμπόνια και κατανόηση, μπορούμε να αγκαλιάσουμε το παιδί που κάποτε ήμασταν. Μπορούμε να το ακούσουμε, να το αφουγκραστούμε, να είμαστε σύμμαχοί του στη μοναξιά και το φόβο του ώστε να το κρατήσουμε από το χέρι και να το βοηθήσουμε να μεγαλώσει.