Γιατί το γέλιο είναι μεταδοτικό;

*το κείμενο αποτελεί μια συνοπτική παρουσίαση του άρθρου “Why is Laughter Contagious?"

Απόδοση: Τζέσικα Μεράγια, φοιτήτρια Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

 
 

Γιατί ένας άνθρωπος προσλαμβάνει τόσο εύκολα τα συναισθήματα ενός άλλου ανθρώπου; Φαίνεται πως τα ανθρώπινα συναισθήματα είναι πολύ μεταδοτικά. Για παράδειγμα, το γέλιο ενός ατόμου μεταδίδεται πολύ γρήγορα και σε άλλα άτομα. Η εξήγηση σε αυτό είναι πως τα δυνατά συναισθήματα συγχρονίζουν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου διαφορετικών ατόμων σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Finland’s Aalto και του κέντρου Turku PET που δημοσιεύθηκε στα πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών.

 

Το να βλέπουμε συναισθηματικές εκφράσεις όπως χαμόγελα και γέλιο σε κάποιον άλλον, συνήθως προκαλεί μια αντίστοιχη συναισθηματική απόκριση στον παρατηρητή. Αυτό πιθανόν να είναι ένα βασικό εργαλείο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης: συγχρονίζοντας μια κοινή συναισθηματική κατάσταση σε όλα τα μέλη μιας ομάδας, ο εγκέφαλος τους επεξεργάζεται αυτό που βλέπουν στο περιβάλλον γύρω τους με παρόμοιο τρόπο.

 

Σε έρευνα που έγινε, Φινλανδοί ερευνητές μετρούσαν την εγκεφαλική δραστηριότητα με λειτουργική απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού, ενώ οι συμμετέχοντες παρακολουθούσαν μικρής διάρκειας ευχάριστες, ουδέτερες και δυσάρεστες ταινίες. Οι ερευνητές βρήκαν ότι τα δυνατά και τα δυσάρεστα συναισθήματα συγχρόνιζαν τους εγκεφάλους των συμμετεχόντων. Τα δίκτυα επεξεργασίας συναισθημάτων στις πρόσθιες και μετωπιαίες περιοχές του εγκεφάλου σε ταινίες υψηλής ευκρίνειας, συγχρόνιζαν την εγκεφαλική δραστηριότητα και κυρίως τα δίκτυα που υποστηρίζουν την όραση, την προσοχή και την αίσθηση της αφής.

 

Σύμφωνα με τον Επίκουρο Καθηγητή Lauri Nummenmaa από το Πανεπιστήμιο Aalto:

‘‘Tο να μοιράζεσαι τις συναισθηματικές καταστάσεις των άλλων παρέχει στους παρατηρητές ένα σωματοαισθητικό και νευρικό πλαίσιο που διευκολύνει την κατανόηση των προθέσεων και των πράξεων των άλλων και επιτρέπει να συντονιστούν ή να συγχρονιστούν μεταξύ τους. Αυτός ο αυτόματος συντονισμός διευκολύνει την κοινωνική αλληλεπίδραση και τις ομαδικές διαδικασίες.’’

 

Τα αποτελέσματα έχουν σημαντικές συνέπειες για τα τρέχοντα νευρικά μοντέλα των ανθρώπινων συναισθημάτων και της συμπεριφοράς των ομάδων καθώς και στην εμβάθυνση των ψυχικών διαταραχών που συνεπάγονται μη φυσιολογική κοινωνικοσυναισθηματική επεξεργασία.

 

Μεταδοτικό γέλιο

 

Η καινούρια μελέτη μπορεί να συγκριθεί με αυτή που πραγματοποιήθηκε από τους ερευνητές στο Κολέγιο του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και στο Imperial College του Λονδίνου, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Neuroscience το 2007 και έδειξε έναν πιθανό μηχανισμό για το μεταδοτικό γέλιο. Οι θετικοί ήχοι όπως αυτός του γέλιου προκαλούν μια απάντηση στην περιοχή του εγκεφάλου του ακροατη, η οποία ενεργοποιείται όταν χαμογελάμε, σαν να προετοιμάζουμε τους μύες του προσώπου να γελάσουν.

 

Η Sophie Scott, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Γνωστικής Νευροεπιστήμης είπε:

‘‘Φαίνεται πως είναι απολυτα αληθές το « Γέλα, και ολόκληρος ο κόσμος σου γελάει». Γνωρίζουμε εδώ και αρκετό καιρό ότι όταν μιλάμε σε κάποιον, συνήθως καθρεφτίζουμε τη συμπεριφορά του, αντιγράφοντας τις λέξεις που χρησιμοποιεί και μιμούμενοι τς χειρονομίες του. Τώρα έχουμε δείξει πως το ίδιο φαίνεται να ισχύει και για το γέλιο – τουλάχιστον σε επίπεδο εγκεφάλου.’’

 

Οι ερευνητές έπαιξαν σε εθελοντές διάφορους ήχους ενώ μετρούσαν τις αποκρίσεις του εγκεφάλου με τη χρήση ενός σαρωτή fMRI. Μερικοί ήχοι ήταν θετικοί, για παράδειγμα αυτός του γέλιου του θριάμβου. Άλλοι ήταν δυσάρεστοι, όπως ουρλιαχτά και κραυγές. Όλοι οι ήχοι πυροδότησαν μια ανταπόκριση στην προ-κινητική περιοχή του εγκεφαλικού φλοιού, ο οποίος προετοιμάζει τους μύες του προσώπου να ανταποκριθούν ανάλογα. Ωστόσο, η ανταπόκριση ήταν μεγαλύτερη για θετικούς ήχους, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτοί ήταν πιο μεταδοτικοί σε σχέση με τα αρνητικά παραδείγματα. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό εξηγεί το γιατί ανταποκρινόμαστε στο γέλιο ή στις επευφημίες με ένα χαμόγελο.

 

Η Sophie Scott σχολίασε:

‘‘Συνήθως αντιμετωπίζουμε θετικά συναισθήματα όπως το γέλιο, σε ομαδικές καταστάσεις, είτε παρακολουθώντας μια κωμωδία με την οικογένεια είτε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα με φίλους. Αυτή η ανταπόκριση στον εγκέφαλο, που μας προετοιμάζει αυτόματα να χαμογελάσουμε ή να γελάσουμε, παρέχει έναν τρόπο να καθρεφτίζουμε τη συμπεριφορά των άλλων, κάτι που μας βοηθά να αλληλεπιδράσουμε κοινωνικά. Αυτό θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο στο χτίσιμο ισχυρών δεσμών μεταξύ των ατόμων σε μια ομάδα.’’

 

 

Δείτε ολόκληρο το άρθρο στα αγγλικά και την βιβλιογραφία του εδώ.