Γνωρίζοντας λίγο καλύτερα την Χοροκινητική Θεραπεία (Dance Movement Therapy)

της Έλενας Καραμπούλα, χοροκινητικής θεραπεύτριας

 

Η Χοροκινητική Θεραπεία χρησιμοποιεί το σώμα και τις μη λεκτικές εκφράσεις του σώματος, για να προωθήσει την συναισθηματική, σωματική και κοινωνική ευημερία του ατόμου. Εντάσσεται στις Θεραπείες μέσω Τέχνης και αποτελεί μια δημιουργική ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Στην Μεγάλη Βρετανία ο ορισμός της Χοροκινητικής Θεραπείας αναφέρει 

ότι είναι “ η ψυχοθεραπευτική χρήση της κίνησης και του χορού, δια μέσου της οποίας το άτομο μπορεί να οδηγηθεί σε μια διαδικασία εξέλιξης της συναισθηματικής, φυσικής και κοινωνικής του ολοκλήρωσης” (ADMT UK, 1997). Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον εν λόγω ορισμό είναι, ότι τοποθετεί την Χοροκινητική Θεραπεία στους κόλπους της ψυχοθεραπείας, όταν για πολλά χρόνια η επικρατούσα τάση στην Μ. Βρετανία ήταν, να θεωρείται ως ψυχοθεραπεία μόνο η δια λόγου θεραπεία (Meekums, 2002).

Σήμερα, ολοένα και περισσότερο, η δημιουργική προσέγγιση της Χοροκινητικής Θεραπείας κερδίζει έδαφος. Υπάρχουν εκπαιδεύσεις επιπέδου Master σε Πανεπιστήμια της Ευρώπης (Αγγλία, Ισπανία, Γερμανία και αλλού), της Αμερικής και της Ασίας με ένα συνεχώς αυξανόμενο θεωρητικό και πρακτικό υπόβαθρο. Σε αυτό συμβάλλει η σύγχρονη νευροεπιστήμη και οι πρόσφατες ανακαλύψεις της, που έρχονται να προσθέσουν και να επικυρώσουν με αποδεικτικά στοιχεία την αλληλεπίδραση νου και σώματος.

 

Η Χοροκινητική Θεραπεία βασίζεται κυρίως σε αυτή την αλληλεπίδραση νου και σώματος, κίνησης και συναισθήματος (motion and emotion) και αναφέρεται σε έναν από τους πιο παλιούς θεραπευτικούς και καλλιτεχνικούς τρόπους έκφρασης του ανθρώπου: τον χορό (Panhofer, 2005). Από αρχαιότατων χρόνων, ο χορός υπήρχε στις ανθρώπινες κοινωνίες και στοιχεία αναβίωσής του παρατηρούμε έως σήμερα. Οι γάμοι ακολουθούνται από χορό, η αλλαγή των εποχών από πανηγύρια, όπου ο χορός και η μουσική κατέχουν εξέχουσα θέση.

 

Μέσω της κίνησης και του χορού ο εσωτερικός κόσμος τους ατόμου γίνεται περισσότερο απτός, μοιράζεται και επικοινωνεί τον προσωπικό του συμβολισμό, φανερώνει τον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται με τους άλλους και βρίσκει σημασία σε χειρονομίες, στάσεις σώματος και ποιότητες της κίνησης. Όλες αυτές οι “πληροφορίες” μπορούν να ενημερώσουν το άτομο για τον τρόπο με τον οποίο εδραιώνει και διατηρεί τις σχέσεις του και επομένως να γνωρίσει περισσότερο τον εαυτό του. Στην Χοροκινητική Θεραπεία υπάρχει η παραδοχή, ότι η κίνηση αντικατοπτρίζει ψυχικές διαθέσεις και κατά συνέπεια οι αλλαγές στον τρόπο κίνησης επιτρέπουν αλλαγές και στην ψυχική διάθεση.

 

Μια από τις πιο συχνές παρανοήσεις του κοινού είναι η αλληλοεπικάλυψη θεραπευτικού ή εκπαιδευτικού χορού και xοροκινητικής θεραπείας. Πολλοί θα πουν ότι ο χορός τους κάνει να αισθάνονται καλά, ότι μετά από ένα μάθημα χορού νιώθουν καλύτερα. Η κινητική εκπαίδευση ή η αυθόρμητη κίνηση μαζί με άλλους σε κάποια κοινωνική περίσταση είναι απολύτως χρήσιμα. Ωστόσο, ίσως θα ήταν σκόπιμο να υπογραμμίσουμε τις κυριότερες διαφορές τους (Panhofer, 2005):

  • Στην χοροκινητική θεραπεία δεν δίνεται έμφαση στο αισθητικό μέρος της κίνησης, δεν μας ενδιαφέρει το σωστό ή το λάθος, δεν δίνεται έμφαση στην χορευτική τεχνική. Στον θεραπευτικό ή εκπαιδευτικό χορό, είναι πολύ πιθανό.
  • Όρια: Σταθερός τόπος και χρόνος των συνεδριών, περιορισμοί στις σχέσεις (αποφεύγονται οι κοινωνικές επαφές εκτός συνεδριών) στην χοροκινητική θεραπεία. Στον θεραπευτικό ή εκπαιδευτικό χορό τα όρια μπορούν να είναι πιο χαλαρά.

  • Μέγεθος γκρουπ: 1-10 άτομα στην χοροκινητική θεραπεία, 4-30 στον θεραπευτικό χορό.

  • Στόχοι: Προσανατολισμένοι στις ιδιαίτερες ανάγκες του συγκεκριμένου πληθυσμού στην χοροκινητική θεραπεία. Εκπαιδευτικοί και καλλιτεχνικοί στον εκπαιδευτικό χορό.

  • Θεωρητικό υπόβαθρο: Ψυχολογικές θεωρίες, δυναμικές του γκρουπ, εξελικτική ψυχολογία, ψυχοπαθολογία, παρατήρηση και ανάλυση της κίνησης στην χοροκινητική θεραπεία. Στον θεραπευτικό ή εκπαιδευτικό χορό δεν είναι απαραίτητο αυτό το θεωρητικό υπόβαθρο.

  • Προσωπική θεραπεία του θεραπευτή: Στην χοροκινητική θεραπεία απαραίτητο. Στον θεραπευτικό χορό όχι.

  • Κλινική εποπτεία: Απαραίτητη στην χοροκινητική θεραπεία. Στον θεραπευτικό χορό όχι.

  • Επίπεδο πανεπιστημιακής εκπαίδευσης: Master στην χοροκινητική θεραπεία. Δεν απαιτείται στον θεραπευτικό χορό.

  • Λεκτική αποτίμηση/επεξεργασία: Στην χοροκινητική θεραπεία ναι. Στον θεραπευτικό χορό όχι.

 

H Stanton-Jones (1992) υπογραμμίζει, ότι ο στόχος στην χοροκινητική θεραπεία δεν είναι να κινηθούμε πιο ελεύθερα ή με έναν τέλειο τρόπο. Το αντίθετο. Χρησιμοποιείται ο πειραματισμός στην κίνηση για την διερεύνηση νέων τρόπων να υπάρχει και να αισθάνεται κάποιος, όπως επίσης και για να υπάρξει πρόσβαση σε συναισθήματα, που δεν μπορούν να λεκτικοποιηθούν. Οι ψυχοθεραπευτές μέσω κίνησης και χορού είναι εκπαιδευμένοι στην παρατήρηση και ανάλυση της κίνησης (στάση σώματος, σωματική συμπεριφορά, εικόνα σώματος, μορφή σώματος, σωματική ολοκλήρωση, συγχρονισμός, συντονισμός μερών του σώματος κλπ), στις δυναμικές της κίνησης (efforts), την χρήση του χώρου εντός του θεραπευτικού πλαισίου και των σχέσεων, που δημιουργούνται. Αυτή η γνώση χρησιμοποιείται εντός της θεραπευτικής σχέσης με στόχο να εκκινήσει μια ψυχολογική διορατικότητα (insight) για τον θεραπευόμενο.

 

 

Βιβλιογραφία:

Meekums, B. (2002). Dance Movement Therapy. London: SAGE.

Panhofer, H. (Ed.). (2005). El cuerpo en psicoterapia. La teoría y práctica de la Danza Movimiento Terapia. Barcelona: Gedisa.

Stanton-Jones, K. (1992), An introduction to Dance Movement Therapy in Psychiatry, London-NewYork, Routhledge.